تبلیغات
زندگی برتر - عدل الهی ازدیدگاه قرآن




عدل الهی ازدیدگاه قرآن









در قرآن کریم واژۀ‌ عدل تنها در مورد عمل و وظیفۀ انسانها به کار رفته است و در مورد خداوند و از جمله‌ صفات او نیامده است.[1] به جای آن، تعبیر برقراری «قسط» که معنایی تقریباً معادل با عدل دارد دیده می‌شود. همچنین تعبیر «نفی ظلم» از خداوند متعال فراوان دیده می‌شود. در اینجا نگاهی خواهیم داشت به چند آیه که صفت عدل الهی از آنها فهمیده می‌شود:

آیۀ اوّل: «إِنَّ اللَّهَ لَا یظْلِمُ النَّاسَ شَیئًا وَلَكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ یظْلِمُونَ»[2] : «خداوند هیچ به مردم ستم نمی‌کند، این مردمند که به خویشتن ستم می‌نمایند.»

در آیات پیش از این آیه، به این مسأله اشاره شده که گروهی از مردم از مشاهدۀ چهره حق، کور و از شنیدن سخن حق، کرند و این به خاطر اعمالشان است. اعمالشان پرده به چشم و گوششان افکنده از آنکه خداوند آنها را بی‌جهت به چنین حالتی مبتلا کرده باشد. درواقع خداوند ظلم نمی‌کند و کسی را گمراه نمی‌سازد، بلکه انسانها خودشان هستند که حقیقت را انکار می‌کنند و با گوشها و چشمهایشان حقائق را نمی‌بینند و نمی‌شنوند،‌ گمراه می‌شوند و به خودشان ظلم می‌کنند.

آیۀ دوّم: «فَمَا كَانَ اللَّهُ لِیظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ یظْلِمُونَ»[3] : «خداوند به آنها ستم نکرد، امّا خودشان بر خویشتن ستم کردند.»

این آیه دربارۀ عذابهای دنیوی است که دامنگیر شش گروه از اقوام پیشین بر اثر طغیان و ظلم و سرکشی آنها شده است (یعنی قوم نوح، عاد، ثمود، ابراهیم، ‌شعیب و لوط).

خداوند به  آنها عقل و فهم داده، پیامبران الهی وکتب آسمانی را یکی بعد از دیگری به سوی آنها فرستاد و مکرراً به آنها هشدار داد، امّا هیچ یک از اینها مؤثّر واقع نگردید. در این هنگام خداوند عذاب الهی را بر آنها نازل کرد و این عذاب در واقع ظلم خداوند به آنها نبود، بلکه انعکاس ظلمی بود که آنها به خود کردند و به حکم عقل و سخن انبیاء توجّهی نکرده و راه هوس و دنیا پرستی را پیش گرفتند و سرانجام به عذاب دچار شدند.

آیۀ سوّم: «فَالْیوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیئًا وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»[4] : «امروز (روز قیامت) به هیچ‌کس ستم نمی‌شود و جز آنچه را عمل می‌کردید جزا داده نمی‌شوید.»

این آیه دربارۀ جزا و پاداشهای آخرت است و نشان می‌دهد که در جهان آخرت نیز به کسی ظلم و ستم  نمی‌شود، بلکه هر فرد تنها اعمال خود را مجسّم می‌بیند و او را همراهی می‌کند. این اعمال هر شخص است که اگر خوب باشند موجب شادی و نشاط و لذت می‌شوند و اگر بد باشند مایه شکنجه و آزار. از این روست که خداوند می‌فرمایند جزای شما را در آن روز همان اعمال شما است  نه چیز دیگری و لذا به کسی ظلم نمی‌شود.

آیۀ چهارم: «وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیرٍ یوَفَّ إِلَیكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ»[5] : «و آنچه از خوبیها انفاق می‌کنید به شما داده می‌شود و به شما ستم نخواهد شد.»

این آیه در مورد پاداش عمل خوب انفاق است و نشان می‌دهد که پاداش اعمال نیکو به گونه‌ای که کسی احساس نکند درحقش ظلم شده، داده می‌شود و در واقع هر آنچه که فرد انفاق کرد به طور کامل به او بازگردانده می‌شود، لذا به کسی ظلم نمی‌شود.[6]


 

[1] . احتمال دارد که ترک استعمال «عدل» در مورد ذات پاک پروردگار به خاطر آن باشد که کلمه عدل گاه به معنی شرک و عدول از گرایش به غیر خدا نیز به کار رفته است و خداوند نخواسته که این لفظ در مورد ذات پاکش به کار رود. (نگاه کنید به: آیات 1 و 150 سورۀ مبارکۀ أنعام)

[2] . یونس/ 44.

[3] . توبه/ 70 و روم/ 9.

[4] . یس/ 54.

[5] . بقره/ 272.

[6] .  برگرفته از کتاب پیام قرآن (صفات جمال و جلال در قرآن)، ج4، ص403- 407 .


منبع :   www.telavat.com


نگارش در تاریخ پنجشنبه 30 آبان 1392 توسط زهرا | نظرات ()
قالب وبلاگ